De Daniël te Nijmegen

De Daniël te Nijmegen

Praktijkvoorbeeld bij onderzoek van Architectuur Lokaal en RIGO Research en Advies in opdracht van het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg naar herbestemmen van bestaande historische panden tot projecten voor wonen en zorg.

De hoofdlijnen

De Daniël is een voormalige RK kerk waar sinds 2007 voor gehandicapte jongeren en kinderen mogelijkheden zijn voor wonen, dagopvang en onderwijs. Een deel van de bewoners leeft vrijwel zelfstandig, anderen zijn aangewezen op meer hulp en hulpmiddelen. Verder is er een dagverblijf voor ernstig complex gehandicapte kinderen. In de grote centrale ruimte kunnen buurtactiviteiten plaatsvinden. De oorspronkelijke Daniëlskerk stamt uit 1961 en ligt in de kort na de Tweede Wereldoorlog gebouwde Nijmeegse wijk Heseveld aan een plein met een wekelijkse markt.

Het initiatief

Eerst waren er plannen om de kerk te slopen en op deze plek woningen te bouwen. Verzet tegen de sloopplannen resulteerde in bescherming als gemeentelijk monument. Al in een vroeg stadium meldde zorgaanbieder De Driestroom belangstelling te hebben als toekomstige huurder. De vestiging in De Daniël maakt de Driestroom heel zichtbaar en herkenbaar. Bovendien draagt de centrale ligging in de wijk bij aan de maatschappelijke integratie van cliënten. Het was steeds duidelijk dat de Driestroom niet zelf als ontwikkelaar zou optreden. Die rol kwam terecht bij woningcorporatie Portaal.

De rolverdeling

Portaal transformeerde de kerk tot een gebouw voor jonge gehandicapten in samenwerking met Peter Koelewijn van K3 architectuur en planning. Voor de financiering was essentieel, dat het terrein buiten de kerk ruimte bood om 14 eengezinswoningen te bouwen. Een deel van de opbrengst uit deze koopwoningen werd ingezet om de verbouwing van de kerk te bekostigen.

Behoud door ontwikkeling

Het gebouw werd vooral intern flink aangepast om bruikbaar te zijn voor de cliënten van de Driestroom. Het buitenaanzien van de kerk bleef zoveel mogelijk gehandhaafd.
Na de oplevering zijn veel (vroegere) omwonenden naar het resultaat komen kijken. De emotionele band met het gebouw blijkt nog steeds groot. En de reacties zijn positief.
Dankzij de centrale ontmoetingsruimte kan De Daniël in de toekomst een buurtfunctie krijgen.

Terugblik

Er moet bij een herbestemming meer dan bij nieuwbouw worden geïmproviseerd. Dat maakt het des te belangrijker om zo vroeg mogelijk duidelijkheid te hebben over de behoeften van gebruikers.
Een succesfactor bij De Daniël was, dat de kerk historische waarde heeft, zonder dat de noodzaak werd gevoeld om het gebouw tot in detail te conserveren. Bij een echt museumstuk is het veel moeilijker om een nieuwe bestemming te vinden.
De centrale hal die het complex een extra kwaliteit geeft, zou in een nieuw complex nooit zo zijn gerealiseerd. Ook de appartementen kregen een bijzondere kwaliteit.

Meer informatie

01-03-2009