Actieplan 'Beter (t)huis in de buurt'

Volgens het Actieplan Beter (t)huis in de buurt moeten er tot 2015 nog 406.000 nultredenwoningen extra komen voor ouderen en mensen met een beperking. Belemmerende regelgeving rond wonen en zorg kan vervallen of wordt aangepast. Minister Vogelaar (WWI) en staatssecretaris Bussemaker (VWS) stuurden het Actieplan op 12 december naar de Tweede Kamer.

Zo lang mogelijk wonen in eigen wijk

De regering wil dat ouderen zo lang mogelijk in hun wijk kunnen blijven wonen. Om wijken generatiebestendig te maken is er echter een grotere variatie in het woonaanbod nodig en moeten er servicepunten komen voor welzijn en zorg. Voor de bewindslieden geldt dit streven niet alleen voor de lichtere groepen, maar ook voor zware (of zwaardere) zorgvragers. Dit schrijven Bussemaker en Vogelaar aan de Tweede Kamer in een brief bij het actieplan Beter (t)huis in de buurt. De ministeries presenteerden het actieplan tijdens het congres Innovatiekracht in wonen en zorg van het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg op 13 december 2007.

Vier thema's

In het actieplan werken de bewindslieden vier thema's uit:

  • een samenhangende aanpak en regie op lokaal niveau (verbinding)
  • voldoende geschikte woningen en variatie in aanbod
  • zorg en ondersteuning op maat
  • generatiebestendige wijken en woonomgeving

Het actieplan benoemt niet alleen acties van het rijk, het geeft ook een overzicht van activiteiten die op het terrein liggen van cliëntenorganisaties, koepels en brancheorganisaties. Ook de taak van gemeenten (in het kader van de Wmo) en de corporaties wordt nadrukkelijk benoemd.

Verbinding op lokaal niveau

Om de gemeentelijke regierol een impuls te geven wordt een ondersteunings- en scholingsaanbod ontwikkeld. Als blijkt dat regelgeving belemmerend werkt gaan de ministeries na of de regels kunnen vervallen of kunnen worden aangepast. Patiënten-, gehandicapten- en ouderenorganisaties krijgen ondersteuning op het terrein van wonen en zorg. De bewindslieden hechten aan kennisverspreiding en noemen in het Actieplan expliciet hun steun aan de Project!mpulsbijeenkomsten van het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg.

Aanbod van geschikte woningen

Tot 2015 moeten er volgens de ministeries 406.000 nultredenwoningen extra beschikbaar komen om aan de vraag van 55-plussers te voldoen. In het vorige actieplan Investeren voor de toekomst uit 2004 bedroeg de opgave 395.000 nultredenwoningen. Dat ondanks de inspanningen van corporaties en particuliere bouwers het aantal benodigde woningen sindsdien is gestegen, is het gevolg van een verkeerde telling in 2004. In de woningvoorraad blijken veel minder nultredenwoningen aanwezig te zijn dan toen werd verondersteld. Van de extra nultredenwoningen moeten er 116.000 geschikt zijn voor mensen met een zwaardere zorgvraag. De bewindslieden verwachten van de woningcorporaties opnieuw een forse inzet om de opgave te realiseren. Aedes heeft in het onderhandelaarsakkoord met het rijk van 17 september 2007 vastgelegd dat corporaties tot 2010 circa 150.000 nieuwe woningen bouwen, waarvan 80% ook geschikt moet zijn voor ouderen.

Aedes en ActiZ hebben de sterke nadruk van de ministeries op nultredenwoningen altijd bekritiseerd. Ook door het verbeteren (opplussen) van bestaande eengezinswoningen kan aan de vraag van veel ouderen worden voldaan. Uit onderzoek dat het Kenniscentrum uitvoerde onder ouderen in Zeeland bleek dat het ontbreken van een toilet op de slaapverdieping een reden kan zijn om te verhuizen naar een woning zonder trap. Het Actieplan noemt nu nadrukkelijk de mogelijkheid van het aanbrengen van een tweede toilet in bestaande woningen. Ruim 70% van de bestaande eengezinswoningen in de sociale huursector heeft die voorziening nog niet. Volgens het recente WoON-onderzoek zijn bewoners van eengezinswoningen die geen toilet op de slaapverdieping hebben veel meer verhuisgeneigd dan degenen die hier wel over beschikken. Het Kenniscentrum werkt momenteel aan de wegwijzer Zorg in Woningen, een onlineprogramma dat het ontwerpen van woningen voor mensen met uiteenlopende zorgvragen vergemakkelijkt.

Zorg op maat

Het ondersteunen van mantelzorg en vrijwilligerswerk, het versnellen van het aanbod aan kleinschalige woonvormen en het stimuleren van de toepassing van ICT en domotica zijn belangrijke onderdelen van het Actieplan. Een voorbeeld van eenvoudige mantelzorgondersteuning is het aanbieden van parkeervergunningen aan mantelzorgers. Er komt een stimuleringsregeling om de totstandkoming van kleinschalige woonvormen te versnellen. In 2005 was het aanbod van kleinschalige woonvormen voor mensen met een zwaardere zorgvraag 10%. Dat moet in 2010 25% zijn. De bewindslieden vinden dat de tijd voorbij is om nog met domotica te experimenteren. Het gaat nu om grootschalige toepassing. Daarover gaan ze praten met Aedes en met gemeenten en provincies.

In het voorjaar van 2008 komen de resultaten beschikbaar van onderzoek naar de inkomensgevolgen van het financieel scheiden van wonen en zorg. Sinds 1 juli 2007 kan verblijfszorg ook in de thuissituatie worden aangeboden door instellingen die extramuraliseren. Maar het is de bedoeling dat vanaf 1 januari ook thuiszorgorganisaties de verblijfszorg kunnen aanbieden.

Generatiebestendige wijken en woonomgeving

VROM en VWS laten in 2008 de succes- en faalfactoren van wijkservicepunten onderzoeken. De ministeries werken ook mee aan het congres Werken aan wonen dat de Taskforce Handicap en Samenleving op 23 januari 2008 organiseert. Tijdens het congres komen de knelpunten rond wonen en woonomgeving aan de orde die mensen met een beperking ondervinden en de mogelijke oplossingen.

Meer informatie

12-12-2007