Inleiding

Het wijkservicecentrum is het ‘hart van de woonzorgzone’. Het is de uitvalsbasis voor de verschillende diensten die aan huis worden verleend (brengdiensten) dan wel in het centrum worden verleend (haaldiensten). In het centrum kunnen naast zorg- en welzijnsfuncties ook commerciële diensten ondergebracht zijn. De invulling van het wijkcentrum hangt af van de locatie, de omvang van de wijk, de aanwezigheid van andere functies.

Ontwikkeling

Sinds halverwege de jaren tachtig hebben verzorgingshuizen steeds meer een functie gekregen voor zelfstandig wonende ouderen in de omgeving van het tehuis. Ouderen uit de buurt kunnen er maaltijden gebruiken, meedoen aan activiteiten, tijdelijk opgenomen worden en aangesloten worden op het alarmeringsysteem van het verzorgingshuis. In toenemende mate zijn verzorgingshuizen ook zelf de zorg gaan bieden aan ouderen in de buurt; vaak gaat het om zorg in aanleunwoningen of een aangrenzend complex seniorenwoningen.

Op enkele plaatsen zijn volledig geëxtramuraliseerde verzorgingshuizen tot stand gekomen. In de meeste gevallen in de vorm van een appartementencomplex (woonzorgcomplex) in combinatie met een diensten- of servicecentrum. Een enkele keer als losstaand steunpunt of zorgpost met zorgverlening aan verspreid wonende ouderen in de hele wijk; Zijloever in Leiden, Mathenesser Boogert Rotterdam. Maar tot nog toe komt deze vorm beperkt voor.

De nieuwste ontwikkeling rond de extramuralisering van zorg is de inrichting van complete wijken of dorpen tot woonzorgzones of levensloopbestendige wijken waarin meerdere vormen van extramurale zorg worden geïntegreerd. Als hart van de zone fungeert het zorg- en dienstencentrum. Het centrum heeft een verzorgingsgebied van 5.000 tot 15.000 inwoners en biedt potentieel ruimte aan de volgende functies: eerstelijns haal- en brengdiensten:

  • zorgcoördinatie; informatie en advies
  • wijkzorgteams voor de ouderenzorg, gehandicaptenzorg, thuiszorg en GGZ
  • wijkziekenboeg en logeerkamers
  • gezondheidscentrum: huisartsen, therapeuten, kruiswerk, ambulante GGZ
  • activiteitencentrum: recreatie, cultuur, sport, educatie, gezelligheid
  • dienstencentrum (vaak ook bovenwijks): maaltijden, linnenservice, klussendienst
  • restaurant of grand café, gemakswinkel en persoonlijke verzorging
  • een aantal groepswoningen voor dementerende ouderen, verstandelijk gehandicapten en andere doelgroepen
  • in geval het zorg- en dienstencentrum vlak bij het winkelcentrum van de wijk ligt, zal een aantal functies (gemakswinkel, persoonlijke verzorging) reeds extern aanwezig zijn

Behalve in het wijkservicecentrum kan de zorgaanbieder ook ruimte huren in grotere of kleinere woon- of woonzorgcomplexen in de wijk waar eveneens 24-uurs zorg geboden wordt. In deze complexen worden dan kleinere zorgsteunpunten gevestigd. Deze zorgsteunpunten, vergelijkbaar met een ADL-unit in het Fokus-model, beslaan ongeveer het oppervlak van een eengezinswoning en omvatten de functies: 24-uurs zorgpost en overdag inloop/huiskamerfunctie. Hiervoor kunnen één of twee woningen worden gehuurd en aangepast.